top of page

Yönlendirilmiş Enerji Silahları

1 gün önce
3 dakikada okunur

Giriş: Yönlendirilmiş Enerji Silahlarının Doğuşu


Dronlar günümüz harp sahasının vazgeçilmez elementlerinden biri hâline gelmiştir. İnsansız hava araçlarının bu yükselişi karşısında hükümetler ve şirketler dron karşıtı (counter-drone) sistem arayışına girmiştir. Bu araştırmaların sonucunda ortaya çıkan ürünler, hard-kill (sert müdahale) ve soft-kill (yumuşak müdahale) olarak sınıflandırılabilir. Yönlendirilmiş enerji silahları (DEW) da bir hard-kill yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. 


Soft-Kill ve Hard-Kill Arasındaki Farklar 

Soft-kill sistemleri, karşılaşılan drona veyahut dron sürüsüne fiziksel zarar vermeden etkisiz hâle getirmeyi amaçlar. Bu amaç doğrultusunda kara ve hava konuşlu karıştırıcılar (jammer) kullanılarak operatör ile araç arasındaki bağlantı kesilir, navigasyonu saptırılır veya kontrolleri bozulur. Soft-kill sistemleri, gerek yeniden kullanılabilmesi, gerekse çevre hasarını minimize etmesiyle öne çıkar. Her ne kadar avantajları olsa da kısıtlı menzilleri ve diğer hava taşıtlarını da etkileme olasılıkları bulunmaktadır.

Öte yandan hard-kill sistemlerinin amacı, dronları fiziksel olarak etkisiz hâle getirmektir. Pompalı ya da makineli tüfekler, füzeler, önleme dronları ve yüksek enerjili silahlar hard-kill için tasarlanmış gereçlerdir. Hızlı ve etkili müdahale sağlamasına rağmen pahalı ve çevreye zarar verme riski yüksek bir yöntemdir.



Nasıl Çalışır ? 

Hard-kill sistemlerinden birisi olan yönlendirilmiş enerji silahları (Directed Energy Weapons - DEW), yüksek enerjili dalga veya ışınları bir hedefe odaklayarak o bölgede hasar yaratmak üzerine kuruludur. Genel olarak yüksek enerjili lazer silahları ve yüksek güçlü mikrodalga sistemleri olarak sınıflandırılabilir. Lazer silahlarının amacı, yüksek ısı üreterek hedeflenen hava aracının dış yüzey sıcaklığını artırmak ve aracı eritmektir. LASER kelimesinin açılımı olan Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation (Uyarılmış Işıma ile Işık Güçlendirmesi), aslında sistemin nasıl çalıştığının bir özetidir.

Sistem ilk olarak bataryalardan aldığı elektriği kullanarak yüksek güçlü diyotlar (Görsel 1'deki ark lambası) aracılığıyla sistemin kalbindeki katı hâl ortamına (yakut) yoğun bir enerji pompalar. Kristalin içindeki atomlar bu enerjiyle uyarılır ve kararlı hâllerine dönerken yeni fotonlar salar. Bu fotonlar optik rezonatör içindeki aynalar arasında gidip gelerek çığ gibi büyür ve yoğunluğunu artırır. Aynalardan biri %100, diğeri ise %95 yansıtıcıdır; içerideki güç eşiği aşıldığında %5'lik yarı geçirgen kısımdan dışarı saf lazer ışını çıkar. Çıkan bu lazer demeti özel mercekler kullanılarak kilometrelerce ötedeki hedef üzerine odaklanır. Lakin bu sistemler, sis ve yağmur gibi hava koşullarından (atmosferik zayıflama) doğrudan etkilenmektedir.



Öte yandan Yüksek Güçlü Mikrodalga (HPM) silahları, yüksek enerjili radyo dalgalarını bir alana yönelterek o bölgede bulunan dron sürülerinin elektronik altyapılarına aşırı yük bindirmek ve devrelerini yakmak üzerine çalışır. HPM sistemleri; yıldırım elektromanyetik darbeleri (LEMP) ve nükleer elektromanyetik darbeler (NEMP) ile aynı sınıfta yer alan nispeten yeni bir araştırma alanıdır. Bu sistemler, megahertz (MHz) ile gigahertz (GHz) frekans aralıklarında çalışarak birkaç kilovattan onlarca gigavata (GW) kadar devasa güçlerde elektromanyetik dalgalar yayarlar.

Günümüzde HPM üretmek için kullanılan klasik teknolojiler "Magnetron" veya "Gyrotron" adı verilen vakum tüpleridir ancak mühendislik dünyasındaki asıl yenilik, çok daha küçük boyutlarda çok daha yüksek güçler elde etmeyi sağlayan VIRCATOR (Sanal Katot Osilatörü) teknolojisidir. Koaksiyel VIRCATOR sistemleri, statik bir manyetik alana ihtiyaç duymamaları sayesinde boyut ve kullanım kolaylığı açısından büyük avantaj sağlar. Her ne kadar VIRCATOR yenilikçi bir teknoloji olsa da şu anda yalnızca test/gösterim aşamasındadır ve henüz ticari/askerî sahada ürün olarak yer almamaktadır. Günümüz pazarındaki HPM silahları, hâlen klasik Magnetron ve Gyrotron (vakum tüpü) teknolojilerini kullanmaktadır.



Sahadaki Uygulamaları


Sahadaki uygulamalara bakıldığında lazer silahları için Lockheed Martin'in ATHENA lazer silahı ve ülkemizden Roketsan'ın ALKA sistemi örnek gösterilebilir.



Yüksek Güçlü Mikrodalga (HPM) tarafında ise geleneksel mikrodalga teknolojisi ile çalışan AFRL THOR (Tactical High-power Operational Responder) öne çıkarken yenilikçi örneklerde Epirus firmasının Leonidas silahı dikkat çekmektedir. Eski ve hantal vakum tüplerinin aksine Galyum Nitrat (GaN) çipleri kullanan Leonidas, sürü İHA'lara karşı âdeta elektromanyetik bir güç duvarı oluşturur.




Sonuç ve Özet


Kısaca, artan dron ve sürü dronlara karşı geliştirilen önlemler olan lazer ve yüksek güçlü mikrodalga silahları, günümüz muharebe sahasında yerlerini almaktadır. Rusya-Ukrayna savaşında da gözler önüne serildiği gibi, savaş sahasının vazgeçilmezi hâline gelen ve sahadaki etkinliklerini gün geçtikçe artıran bu sistemlere karşı oluşturulan savunma ağlarının gelişimi kaçınılmazdır. Önümüzdeki yıllarda da bu teknolojik ilerlemenin hız kesmeden devam etmesi beklenmektedir. 





Kaynakça




Aviation and Defense Market Reports. Soft-Kill and Hard-Kill Counter-Drone Systems: A Comprehensive Overview. Erişim adresi: https://aviationanddefensemarketreports.com/soft-kill-and-hard-kill-counter-drone-systems-a-comprehensive-overview/


Breaking Defense. Savunma Teknolojileri ve Askerî Analiz Arşivi.


EMSOPedia. High-Power Microwave (HPM). Erişim adresi: https://www.emsopedia.org/entries/high-power-microwave-hpm/


Lockheed Martin (2022). Inside the Lockheed Martin Laser Technology That Defeated a 



US Navy / Reuters. Görsel Dokümantasyon ve Saha Haber Ajansı Arşivi.

Zohuri, B. (2016). Directed Energy Weapons: Physics of High Energy Lasers (HEL). Springer.


İnternet Görsel Arşivi (Katı Hâl Lazeri Prensip Şeması). Erişim adresi: 



Fotoğraf 2 (ATHENA ve ALKA Sistemleri):

Fotoğraf 3 (THOR ve Leonidas Sistemleri):



Yorumlar


bottom of page