Hava-SOJ
Giriş: Stand-Off Jamming (SOJ) Nedir?
Hava-SOJ ile ilgili birtakım bilgilere göz atmadan önce SOJ (Stand-Off Jamming) kavramını ele almamız gerekmektedir. Karıştırma yapmak (Jamming) günümüz harp sahasında elektronik harp amacıyla sinyalleri karıştırmak veyahut baskılamak için kullanılan bir tekniktir. Lakin yeryüzü şekilleri, Dünya'nın küresel şekli ve özellikle hareket kabiliyeti kısıtlaması, kara konuşlu karıştırıcıların karşılaştığı büyük problemlerdendir. Bu karıştırıcıları (jammer) uçaklara entegre etmek ise elektromanyetik harp sahasında geniş bir alana hakimiyet sağlamaktadır. Bu amaç ile özelleştirilen uçaklar SOJ (Stand-Off Jammer) olarak adlandırılmakta ve sahada düşman hava sahasına girmeden karıştırma, radarları baskılama görevleri yapan birimlerdir. Havada karıştırma yapmak için savaş uçaklarına ek podlar kullanılabilirken bir uçağa tümüyle entegre bir halde de çalışabilir. Ki bu uçağa entegre jammerlar Hava-SOJ uçakları olarak adlandırılır.
Hava-SOJ Uçaklarının Üretimi
Hava-SOJ uçakları genellikle sıfırdan üretilmeye başlanmaz. Halihazırda bulunan bir platform üzerine kurulur. Bunun için genel olarak yüksek menzillerinden, yüksek irtifalarda seyir yapabilme becerilerinden ve de yüksek iç hacimlere sahip olduğundan ötürü nakliye uçakları veya lüks iş jetleri tercih edilmektedir. Örneğin Amerikan EA-37B uçakları özel iş jeti olan Gulfstream G550 üzerine, Çinli Y-8EW uçağı Y-8 taktik askeri nakliye uçağı ve Türk Hava-SOJ projesi Bombardier Global 6000 üzerine inşa edilmiştir. Uçak seçildikten sonra üzerinde çeşitli modifikasyonlar yapılır. Gövde dışına dielektrik kapaklar (radomlar) yerleştirilir. Bu kapakların ardına yüksek menzillere sahip AESA karıştırma antenleri eklenir. İç mekândaki lüks koltuklar sökülür ve yerine askeri ekipman setleri ile kullanılacak olan karıştırıcıların sunucuları, bilgisayarları yerleştirilir. Lakin standart uçak motorları bu yüksek enerjili sistemlere ve gelişmiş sunuculara yeterli gücü sağlayamayabilir; bu durumda ek enerji sağlaması için jeneratörler eklenir ve de elektronik sistemlerin aşırı ısınmasını engelleyici sıvı soğutma sistemleri kullanılır.
Stratejik Önemi ve Ülkelerin Envanterleri
SOJ teknolojisi pek çok stratejik öneme sahiptir. Öncelikle sağladıkları yüksek menzil sayesinde güvenli mesafeden karıştırma ve baskılama yapmasını sağlar. Doğru uygulandığında düşmanın reaksiyon hızını düşürerek ve istihbaratını baltalayarak bir kuvvet çarpanı olarak etki eder, bu sayede kullanılan kaynaklara oranla performansı artırır. Ayrıca gökyüzünde görev alan bu jammer sistemleri, kara konuşlu jammer sistemlerinin aksine yeryüzü engellerine takılmadan çok daha geniş bir menzile doğrudan etki edebilir. Bu kadar yüksek stratejik öneme sahip olması son yıllarda bu platformlara ilgiyi artırmıştır. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri hem pazar payında hem de operasyonel çeşitlilikte zirvede olup MFEW-AL podu, EA-37B ve EA-18G ve benzeri havadan elektronik harp aracının üretim ve geliştirmesini sürdürmektedir. Çin ise Y-9G ve J-16D uçakları ile ön plana çıkmaktadır. Aynı zamanda Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Türkiye ve Hindistan gibi pek çok ülke de elektronik harp konusunda dışa bağımlılıklarını kırma ve kendilerini geliştirme üzerine çalışmaktadır. Özellikle Avrupa ülkeleri elektronik harp ile yapay zekâyı bir araya getirerek daha efektif elektronik harp enstrümanları üretmeye gayret göstermektedir.
Türkiye'nin Hava-SOJ Projesi ve Atılımları
Türkiye, elektronik harp sistemlerine 2016 senesi Şubat ayında KORAL’ın Türk Silahlı Kuvvetlerine teslimatı ile ilk adımlarını atmıştır. KORAL ile başlayan bu yolculuk 2018 yılında TUSAŞ ana yükleniciliğinde ASELSAN iş birliği ile Hava-SOJ Projesi'nin başlaması ile devam etmiştir. 2018 yılında başlayan bu proje kapsamında 4 adet Hava-SOJ sisteminin 2025-2026 yıllarında Hava Kuvvetleri Komutanlığının hizmetine girmesi kararı alınmıştır. Yazının daha öncesinde de bahsettiğimiz üzere bu proje kapsamındaki SOJ uçakları Bombardier Global 6000 jetleri üzerinde geliştirmeler yapılarak üretilecektir. Bombardier Global 6000 uçakları 15.545 m (51.000 fit) maksimum uçuş irtifasına sahip, 904 km/s (488 kt) hız ile seyreden lüks iş jetleridir. Bu jetlerin içerisine ASELSAN’ın KORAL ile edindiği tecrübeler sayesinde yerleştirilen ekipmanlar geniş frekans bandında etkinlik gösterir ve radar ve haberleşme sinyalleri için hassas yön ve konum tespiti yapar. Geçtiğimiz aylarda yayımlanan MSB’nin 115. yıl videosunda görülen ve heyecan uyandıran Hava-SOJ test uçağı da projenin kâğıt üzerinden çıkıp sahaya inmeye başladığını gösteren en somut adımdır.
Sonuç
Sonuç olarak Stand-Off Jamming (SOJ) teknolojisi, modern savaş alanında hava üstünlüğü için mühim bir konuma gelmiştir. Günümüzde harp sahası artık sadece fiziksel silahlardan ibaret değildir; elektromanyetik spektrumu kontrol eden taraf, savaşın kaderini belirlemektedir. Bu uçaklar, sahip oldukları yüksek teknoloji ve menzil avantajlarıyla düşmanı kör eden, görünmez ve stratejik birer kuvvet çarpanıdır. Dünyanın önde gelen güçlerinin bu sistemlere yaptığı yatırımlar da hava konuşlu elektronik harbin giderek artan önemini açıkça göstermektedir. Türkiye'nin Hava-SOJ Projesi'yle bu yarışa dâhil olması da global çapta değişen savunma doktrinlerine ayak uydurduğunu ve geleceğin muharebe ortamına hazırlanmakta olduğunu göstermektedir.
Kaynakça
Yorumlar