Elektronik Harp

Elektronik Harp Nedir?

Bilindiği üzere elektromanyetik dalgalar, günümüzde iletişim ve gözlem için vazgeçilmez araçlardır. Tabii ki savaş alanının olmazsa olmazı olan iletişim ve gözlem o kadar elzemdir ki bu durum, tarafların elektromanyetik spektrum üzerinde bir dominasyon sağlama amaçlarını ortaya çıkarır. Günümüz operasyonlarında; gelişmiş askeri teknolojilere sahip İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Türkiye gibi ülkeler elektronik harp cihazlarını aktif olarak kullanmaktadır. Bir savaş platformunun modern sahada ayakta kalması da bu ekipmanların kullanımına bağlıdır. Yakın geçmişte yaşanan İran-İsrail ve özellikle Rusya-Ukrayna arasındaki çatışmalarda da ön plana çıkan elektronik harp unsurlarına gelin daha yakından bakalım.

Elektronik Harbin Temel Unsurları

Elektronik Harp; temel olarak elektronik destek, elektronik taarruz ve elektronik koruma olmak üzere üç farklı sınıfta değerlendirilebilir.

Elektronik Destek Nedir?

Elektronik destek; düşman unsurlarının gözetlenmesi, konumlandırılması ve dinlenmesi için kullanılan sistemlerdir. Bu sistemlerin başlıca amacı istihbarat edinmektir. Düşman radarlarının kilitlenmesini gösteren radar ikaz alıcıları elektronik desteğin en yaygın örneklerinden olmakla birlikte, düşman telsizlerinin dinlenmesi ile haberleşme istihbaratı yapmak da elektronik desteğe girer. Diğer bir deyişle; düşman unsurlarına karşı alınacak kararlarda müttefik unsurların gözleri ve kulakları elektronik destek ekipmanlarıdır.

Elektronik Taarruz Nedir?

Elektronik taarruzda hedef, düşman unsurlarının kör ve sağır edilmesidir. Bu amaç doğrultusunda karıştırma (jamming) teknikleri sıklıkla kullanılır. Bunun yanı sıra konum şaşırtma (GPS Spoofing) yöntemleri, düşman unsurlarının rotalarından saparak istenilen konuma yönlendirilmesini sağlar. Elektronik taarruzun en modern ve ileri seviye tekniklerinden birisi ise sürü dronların oluşturduğu tehdide karşı geliştirilmiş olan ve yüksek güçlü mikrodalgalar ile düşman dronlarının elektronik devrelerini “kızartan” yönlendirilmiş enerji silahlarıdır (Directed Energy Weapons - DEW). Leonidas gibi sistemler bu alanda öncüyken; ülkemizde de lazer teknolojisiyle hedefi fiziksel olarak imha eden ALKA, yönlendirilmiş enerji silahlarının en somut örneklerindendir.

Elektronik Koruma Nedir?

Elektronik koruma, düşman unsurlarından gelen elektronik taarruzlara karşı alınan önlemleri kapsar. Bu amaçla; frekans atlama, daha düşük güçte sinyaller gönderme veyahut yayın gücünü artırarak daha yüksek güçlü dalgalar göndermek ve çeşitli frekanslar kullanmak, karıştırmalara karşı uygulanan yöntemlerden bazılarıdır.

Elektronik Harpte Sinyal ve Yapay Zekâ

Günümüz savaş alanında yer alan onlarca elektromanyetik sinyalin oluşturduğu gürültü içerisinde; komutları ve mesajları ayrıştırma, ayıklama ve anlamlandırma amacıyla sinyal işleme algoritmaları ile yapay zekâ desteği aktif olarak kullanılmaktadır.

Sinyal Analizi

Elektronik sinyallerin oluşturduğu karmaşayı ayıklamak, bir elektronik harp sisteminin başarısını doğrudan etkileyen bir faktördür. Gelen sinyalleri teşhis ve tayin etme açısından, her sinyal gönderen sistemin kimliğini taşıyan dijital bir parmak izi barındırır. Elektronik harp sistemleri; gelen sinyalleri süresi, frekansı ve sıklığı açısından değerlendirerek bu sinyallerin hangi unsurlara ait olduğunu anlamlandırır ve raporlar.

Yapay Zekânın Serüveni

Elektronik harp, Soğuk Savaş döneminde donanım ağırlıklı bir şekilde ilerlemekteydi. O dönemde bulunan sistemler, sinyal eşleştirmelerini basitçe ellerindeki bir kütüphane üzerinden gerçekleştirirdi. Ancak kütüphanede bulunmayan yeni bir sinyalin gelmesi, sistemin o tehdidi sınıflandırma yetisini ortadan kaldırıyordu. 90’lı yılların sonunda Körfez Savaşı ile birlikte dijitalleşmenin önemi ve veri miktarları katlanarak arttı. Bu hızlı dijitalleşme süreci; DARPA gibi organizasyonların yalnızca verileri taramak yerine sinyal örüntülerini analiz etmeye başlamasıyla, günümüzdeki “Bilişsel Elektronik Harp” kavramını oluşturdu.

Elektronik Harp ve Türkiye

Ülkemizin elektronik harp kabiliyetleri 90’lı yıllarda ciddi oranda dışa bağımlıydı. 2000’li yılların başında başlatılan çalışmalar sonucunda ise günümüzde yüksek yerlilik oranına sahip sistemlerimiz bulunmaktadır.

2010’lu yıllarda envantere giren ve "Barış Kartalı" olarak bilinen 4 adet Hava İhbar Kontrol (HİK) uçağımız, Türkiye’nin elektronik harp becerilerini ciddi miktarda artırmış olup günümüze kadar çeşitli operasyonlarda aktif olarak kullanılmıştır. Stratejik olarak çok kıymetli olan, Boeing 737 temelli E-7 model bu AWACS uçakları, 500 kilometrelik etkili menzile sahip bir radar barındırmaktadır.

Diğer büyük bir adım ise ASELSAN tarafından geliştirilen KORAL Elektronik Harp Sistemi’dir. 2015-2016 yıllarında sahaya çıkan; KORAL ED (Elektronik Destek) ve KORAL ET (Elektronik Taarruz) olmak üzere iki ana kısımdan oluşan bu sistem, Suriye’deki operasyonlar ile hem Türk hem de yabancı basında adından sıkça söz ettirmiştir. Günümüzde bu başarı, çok daha gelişmiş menzil ve sinyal işleme kabiliyetlerine sahip olan yeni nesil KORAL II (Yeni Nesil KORAL) sistemiyle bir üst seviyeye taşınmaktadır.

KORAL’ın başarısı; düşman radarlarının yüksek hassasiyetle tespit edilmesi ve baskılanması amacıyla 2019-2020 yıllarında geliştirilen REDET-II ile pekiştirilmiştir.

Şu anda elektronik harbin zirvesini hedefleyen en kritik projelerimizden biri ise HAVA SOJ projesidir. Bu proje, bir iş jetini gelişmiş bir elektronik harp makinesine dönüştürmeyi hedeflemekte olup düşman hava sahasına girmeden radarları kör etme yeteneği ile dünyada sınırlı sayıda ülkenin sahip olduğu stratejik bir kabiliyettir.

Kapanış

Modern harp sahasının yalnızca mühimmat gücüyle değil, elektromanyetik dalgalar aracılığıyla iletilen ve önlenen bilgi aktarımları ile de yönetildiği aşikardır. Bu durum, dünyadaki gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin bu alana olan ilgisini ve araştırmalarını artırmış; elektronik harbi, modern askeri doktrinlerin hızla gelişen vazgeçilmez bir unsuru olarak tarihe kazımıştır. Şüphesiz ki dünya genelinde artan dijitalleşme sebebiyle; radar sistemleri, elektromanyetik karşı tedbirler, karıştırma ve aldatma amaçlı jammerlar gibi elektronik harp ekipmanları gittikçe daha elzem hale gelecek ve muharebe alanının mutlak kontrolünü sağlayacaktır. Ülkemizin KORAL ile ilk büyük adımlarını attığı ve artık HAVA SOJ ile taçlandırmayı hedeflediği bu kabiliyet kazanma yolculuğu; yalnızca bir sanayi hamlesi değil, aynı zamanda askeri operasyonlarımızın gizliliği, güvenliği ve tam bağımsızlığı için atılmış en sağlam adımdır.

Kaynakça

1. Adamy, D. L. (2001). EW 101: A First Course in Electronic Warfare. Artech House.

2. ASELSAN. (2023). "KORAL ve REDET-II Elektronik Harp Sistemleri Ürün Kataloğu ve Teknik Spesifikasyonları". Erişim adresi: https://www.aselsan.com/tr/savunma/urunler/elektronik-harp-sistemleri

3. BAE Systems. "What is Electronic Support?". Erişim adresi: https://www.baesystems.com/en-us/definition/what-is-electronic-support

4. Epirus Inc. (2022). "Leonidas Counter-Unmanned Aircraft System (C-UAS) Technical Review".

5. SavunmaSanayiST. "Elektronik Harp Nedir?". Erişim adresi: https://www.savunmasanayist.com/elektronik-harp-nedir/

6. T.C. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB). "Elektronik Harp ve Radar Sistemleri Projeleri". Erişim adresi: https://www.ssb.gov.tr/proje_kategori/elektronik-harp-ve-radar-sistemleri

7. Schleher, D. C. (1999). Electronic Warfare in the Information Age. Artech House.

8. TUSAŞ. (2024). "Barış Kartalı (HİK) Platform Entegrasyonu ve Operasyonel Kabiliyet Raporu".

9. The War Zone. "Army Puts $50M Bet on Next-Gen Leonidas High-Power Microwave Counter-Drone Tech". Erişim adresi: https://www.twz.com/land/army-puts-50m-bet-on-next-gen-leonidas-high-power-microwave-counter-drone-tech

10. Milli Savunma. "ASELSAN KORAL Mobil Elektronik Harp Sistemi". Erişim adresi: https://www.millisavunma.com/aselsan-koral-mobil-elektronik-harp-sistemi/