HERON
- Diren Barış Tolum
- 11 dakika önce
- 4 dakikada okunur
Ülkemizin, insansız hava platformları konusundaki gelişimi her geçen gün artan bir hızla devam ederken bugünkü yazımızda, yokluğuyla ve tedariğindeki sıkıntılarla bu sürece vesile olumuş Israel Aerospace Industries (IAI) üretimi Heron İHA ailesine göz atacağız. (Gelecekte Heron tedarik projesine paralel olarak başlatılan ve TUSAŞ’ın ana yükleniciliğinde yürütülen Türk İnsansız Hava Aracı (TİHA) geliştirme projesinin meyvesi, Anka olacaktır.)
İlk bakışta 1994’te projesine başlanıp 2005 yılında tanıtılan MALE((Medium-altitude long-endurance) sınıfı Heron operasyonelliği ve ISTAR( Türkçe açılımı: İstihbarat, gözetleme, hedef tespit, keşif) konseptine uygunluğuyla İsrail’in askeri doktrinlerine büyük oranda uyum sağlayan bir platform olarak karşımıza çıkmaktadır. (İsrail’in askeri doktrini kısaca: Nüfusları çevre ülkelere kıyasla az ve her an çevre ülkelerle çatışma ihtimalleri olduğunu düşündüklerinden olası gerilimlerde insan kaybını minimumda tutup savaş etkinliğini korumak.)
Fiziksel Özellikleri
· Gövde Uzunluğu: 8.5 m
· Kanat Açıklığı: 16.6 m
· Max Kalkış Ağırlığı: 1270 kg
· Faydalı Yük Kapasitesi: 470 kg
Uçuş Performans Kriterleri ve Teknik Özellikleri:
· Seyir Hızı: 60-80 knot (110-150 km/h)
· Maksimum Hız: 140 knot (259 km/h)
· Maksimum İrtifa: 35000 ft (10668 m)
· Maksimum Havada Kalış Süresi: 45 saat
Ana Özellikler ve Kabiliyetler
İstihbarat, deniz devriyesi, sürekli gözetim(Dönemin Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ yaptığı basın toplantısında İsrail'den satın alınan Heronları kullandıklarını belirtti. Başbuğ; "Biz, Heronlara gözcü sistemleri diyoruz. Son on gündür gözcü sistemlerini Kuzey Irak'ta kullanmaya başladık. İsrail'den aldığımız sistemleri Amerikalılarla koordineli bir şekilde, kendi personelimizle kullanıyoruz.") ve diğer görevler için kanıtlanmış operasyonel konfigürasyonlar Aynı anda altıya kadar sensör taşıyabilen çoklu sensör yeteneği:
1 adet Rotax914(TB2 de aynı şirketin ürettiği Rotax912 kullanır)
IAI M19 elektro-optik/kızılötesi (EO/IR) kamera podu: Entegre atalet navigasyon sistemi (INS) ve lazer mesafe ölçer(LRF) içerir, saniyede 100 derece dönebilir. Veya M19’a benzer ancak daha hafif ve kompakt bir tasarıma sahip olan IAI MOSP3000-HD EO/IR podu
Lazer Hedef İşaretleyici
ELM-2055 sentetik açıklıklı radar (SAR): Hareketli yer hedefi tespiti (GMTI) ve takip yaparken tarama (Track-While-Scan) kabiliyetlerine sahip.
ELTA ELM-2022U Deniz Devriye Radarı (MPR): X-bant yüzey arama radarıdır, SAR ve GMTI fonksiyonlarına sahiptir. Dost-düşman tanımlama (IFF) ve otomatik tanımlama sistemi (AIS) içerir.
ELTA ELL-8265 radar uyarı ve konum belirleme sistemi: Radar tehditlerini tespit edip yer kontrol istasyonuna gösterir
COMINT (Haberleşme İstihbaratı) ekipmanları: HF, VHF ve UHF yön bulma antenleri, IAI ELTA ELK-7065 HF yön bulma ve 3D konum belirleme sistemi, ELK-7071 enterferometrik yön bulma sistemi (20 MHz - 3 GHz aralığında çalışır) (Ayrıca mobil telefon iletişimlerini dinleme yeteneği de mevcut)
COM Röle, tarayıcı ve diğerleri
Ku-bant ELK-1891 uydu haberleşme (SATCOM) terminali (SATCOM)( Böylece Beyond Line-Of-Sight veya kısaca BLOS menzili 1000km’ye kadar çıkabiliyor)
Yüksek MTBF (Ortalama Arızalar Arası Süre) / MTBL (Ortalama Bakım Arası Süre) ve düşük yaşam döngüsü maliyeti
Test edilmiş güvenli çift Otomatik Kalkış ve İniş (ATOL) sistemi
Yüz binlerce uçuş saatine sahip, savaşta kanıtlanmış performans – 20'den fazla HERON kullanıcısı ülke (Başlıcaları: Azerbaycan, Türkiye, Almanya, Yunanistan, ABD, Brezilya, Hindistan, Güney Kore)
STANAG(NATO Standardizasyon Anlaşması) 4671 Sertifikasyonu
Aşırı hava koşullarında kanıtlanmış performans (Soğuk, sıcak, nemli, buzlu, karlı ve yüksek irtifalı pistler)
Her zaman güncel aviyonik ve haberleşme sistemleri
Yüksek kaliteli eğitim simülatörü, eğitim merkezi ve İHA akademisi
İsrail ve İnsansız Hava Araçları
“Dünya’nın en güçlü ordusu hangi ülkenindir ?” sorusuna muhtemelen herkes “ABD” yanıtını verir. Nitelikle beraber nicelik de gerektiren “güç” kavramındaki “niceliği” biraz kenara bıraktığımızda İsrail Ordusu Dünya’nın en modern ve operasyonel ordularından biri olarak bu listede tepeye oynayabilecek silahlı kuvvetlerden birisidir ve bunda yukarıda değindiğimiz askeri doktrinlerinin büyük rolü var. Israel Aerospace Industries eski başkanı David Harari bir röportajında yaptıkları en iyi şeyin karşı karşıya oldukları bir sorunu çözmek için mevcut teknolojiyi yenilikçi bir şekilde kullanmak olduğunu ifade ederek ülkesinin ilk operasyonel keşif dronlarını geliştrimesine atıfta bulunur(Tadiran Mastiff isimli araç 1973 Yom Kippur Savaşı’nda sahne almıştır). Harari: Keşif dronları büyük önem taşıyor, çünkü askerlerin hayatını riske atmadan düşman hareketlerini ve konuşlanmalarını gözlemleme imkânı sağlıyor. Ayrıca, bir savaşın seyrini takip etmeye ve durumu anlık olarak izlemeye yardımcı olabiliyor. Bu gelişime paralel olarak ABD’nin İsrail’in dron teknolojisine ilgisi artmış ve bunun meyvesi Amerikan AAI Corporation (1950’de ilk kurulduğunda Aircraft Armaments Inc.) ile IAI ortaklığında geliştirilen AAI RQ-2 Pioneer olmuştur.(1991 Körfez Savaşı’nda önemli hizmetleri olacak.) Gerçi bir diğer ilginç detay da 2001 yılında ilk dron saldırılarından birini gerçekleştiren MQ-1 Predator’ın temelini oluşturan “Amber” adlı dronu geliştiren kişi İsrail’de yaşayıp havacılık mühendisliğini bitirdikten sonra ABD’ye göç etmiş Abraham Karem adlı bir mühendistir.
Türkiye’nin Heron Macerası
2000’lerin başında yapılan ihale sonucunda Türkiye İsrail ile özellikle terörle mücadele ve sınır güvenliği konularında faydalanmak üzere 10 adet Heron alımı için anlaşmaya varmıştır. Sonraki yıllarda İsrail Heronları zamanında teslim edemeyip süreci uzatmaya başladı. Dronlar geç teslim ediliyor teslim edilenler de performans testlerinde söz verilen değerlere ulaşamıyordu. (Türkiye aracın 30000 ft yüksekliğe ulaşmasını isterken görülen en yüksek değer 22000 ft ayrıca Türkiye’nin talep ettiği 55 saat havada kalma süresine de ulaşılamıyordu. Hatta İsrail bu süreçte Türk tarafını suçlayıp ASELSAN’ın ürettiği sistemlerin fazla ağır olduğu bahanesini üretmiştir. Mavi Marmara olayından sonra iplerin tamamen kopmasıyla Türkiye yerli üretimle sorunu çözmeye çalışmış ve 2004 Aralık ayında imzalanan TİHA geliştirme projesinin üstüne daha fazla düşülmesiyle Anka 2013 yılında TSK envanterine girmeye başlamıştır.
Kaynakça
Yorumlar